--- title: Rüzgar Türbininde Fiber Optik Algılama: FBG ve DAS | DuyuSense url: https://www.duyusense.com/cozumler/ruzgar-turbini-fbg-izleme --- [Ana Sayfa](https://www.duyusense.com/) / [Uygulamalar](https://www.duyusense.com/uygulamalar) / Rüzgar Türbininde Fiber Optik Algılama: FBG ve DAS Rüzgar Enerjisi # Rüzgar türbini kanat yükleri fiber optik FBG ile nasıl ölçülür? Kısa cevap Rüzgar türbini kanat yükleri, kanat köküne ve gövdesine gömülen veya yapıştırılan **Fiber Bragg Izgarası (FBG)** sensörlerinin gerinimi ışığın dalga boyu kaymasıyla ölçmesiyle belirlenir. Kanatta metal ve elektrik bulunmadığı için yıldırıma bağışıktır; veriler kök eğilme momenti, bireysel hatve kontrolü ve hasar tespitinde kullanılır. DuyuSense, rüzgar enerjisi için FBG ve DAS tabanlı çözümler geliştirir. Son güncelleme: 2026-09-30 · Hazırlayan: Dr. Serhat Boynukalın, DuyuSense ## FBG ile kanat kök eğilme momenti nasıl ölçülür? Kök eğilme momenti, kanat kökü çevresine tipik olarak 90 derece aralıklarla yerleştirilen FBG gerinim sensörlerinden hesaplanır. Karşılıklı sensör çiftleri kanat düzlemi içi (edgewise) ve düzlem dışı (flapwise) momentleri ayırır; ek bir referans ızgarası sıcaklık etkisini düzeltir. FBG, 1550 nm civarında tipik olarak mikrogerinim başına yaklaşık 1,2 pm ve derece başına yaklaşık 10 pm dalga boyu kayması verir. Göbekteki (hub) sorgulayıcı (interrogator), üç kanadın tüm sensörlerini tek bir optik kanal üzerinden, yüksek örnekleme hızında okur. - Kanat kökünde flapwise ve edgewise moment ölçümü - Kanat gövdesi boyunca çok noktalı gerinim profili - Tek fiber üzerinde seri bağlı onlarca FBG noktası - Kanat üretiminde kompozit laminata gömülü veya sonradan yüzeye montaj ## Rüzgar türbini kanatlarında neden elektrikli gerinim ölçer yerine FBG kullanılır? Ana neden yıldırımdır: kanat, türbinin en sık yıldırım alan bölümüdür ve FBG sensörü ile fiberi tamamen dielektriktir. Kanatta bakır kablo, besleme veya elektronik bulunmadığından yıldırım akımı için yeni bir yol oluşmaz ve ölçüm zinciri elektromanyetik girişimden etkilenmez. İkinci neden yorulma dayanımıdır. Kanat yirmi yılı aşan ömrü boyunca yüz milyonlarca yük çevrimi görür; elektrikli gerinim ölçerlerde kayma ve kablo kopması sık rastlanan sorunlardır, cam elyafı ve karbon kompozitle uyumlu FBG ise uzun süreli kararlılık sunar. ## Kanat gerinim verisi bireysel hatve kontrolüne nasıl girdi sağlar? Bireysel hatve kontrolü (Individual Pitch Control, IPC), her kanadın açısını dönüş sırasında ayrı ayrı ayarlayarak asimetrik yükleri azaltır ve bunun için her kanadın anlık kök momentine ihtiyaç duyar. FBG sensörleri bu ölçümü doğrudan, gecikmesi düşük biçimde türbin kontrolcüsüne iletir. Rüzgar kayması, türbülans ve iz (wake) etkisinden doğan periyodik yükler böylece sönümlenir. Sonuç, göbek, ana mil ve kule üzerindeki yorulma yükünün düşmesi ve bileşen ömrünün uzamasıdır. ## Fiber optik sensörler kanatta buzlanmayı ve hasarı tespit edebilir mi? Evet. Kanatta biriken buz kütleyi ve doğal frekansları değiştirir; FBG gerinim ve titreşim verisi bu değişimi kanatlar arası dengesizlik ve frekans kayması olarak gösterir. Bu bilgi buz çözme sistemini tetiklemek ya da güvenlik için türbini durdurmak amacıyla kullanılabilir. Aynı veri, yapısal hasarın erken işaretlerini de taşır. Yapıştırma hattında ayrılma, laminat içi delaminasyon veya hücum kenarı erozyonu, kanadın yük altındaki tepkisini ve modal özelliklerini zamanla değiştirir. - Buz yükü kaynaklı kütle dengesizliği ve frekans düşüşü - Yapıştırma hattı ayrılması ve delaminasyon belirtileri - Yıldırım darbesi sonrası yapısal tepki değişimi - Kanatlar arası karşılaştırma ile anomali tespiti ## Kule, monopil ve cıvatalı flanşlar fiber optik ile nasıl izlenir? Kule ve temel, FBG gerinim, eğim ve sıcaklık sensörleriyle **Yapısal Sağlık İzleme (YSİ)** kapsamında sürekli izlenir. Deniz üstü monopillerde sensörler dalga ve rüzgar kaynaklı yorulma yükünü, çamur hattına yakın gerinim dağılımını ve temel eğimini ölçer; ölçülen yük geçmişi kalan yorulma ömrü hesabına girer. Kule segmentlerini birleştiren cıvatalı flanşlarda ön gerilme kaybı kritik bir risktir. Cıvataya veya flanşa entegre FBG sensörleri gevşemeyi ve yük değişimini izler, periyodik tork kontrolüne dayalı bakımın aralığını veriye göre planlamayı mümkün kılar. - Kule tabanında eğilme gerinimi ve doğal frekans takibi - Monopil ve geçiş parçasında yorulma yükü ölçümü - Cıvatalı flanşta ön gerilme kaybı izleme - Temel eğimi ve oturma değişimi ## Deniz üstü rüzgar ihraç ve dizi kabloları DAS ve DTS ile nasıl izlenir? Deniz üstü rüzgar santrallerinin ihraç ve dizi kablolarında genellikle hazır bulunan optik fiber, **Dağıtık Akustik Algılama (DAS)** ve Dağıtık Sıcaklık Algılama (DTS) ile algılayıcıya dönüştürülür. DTS iletken sıcaklığını ve kablonun gömülü kalıp kalmadığını, DAS ise çapa, trol ve kablo hareketini konumlu olarak tespit eder. Bu yaklaşım karasal ve denizaltı güç kablosu izleme ile aynı ilkeye dayanır. DAS tek kanalda tipik olarak onlarca kilometreyi kapsar ve birkaç metrelik uzamsal çözünürlük sunar; böylece arıza konumu hızla daraltılır. ## Dişli kutusu ve yatak sıcaklığı FBG ile izlenebilir mi? Evet. Tek bir fiber üzerine seri dizilen FBG sıcaklık sensörleri; ana yatak, dişli kutusu yatakları ve jeneratör sargıları gibi çok sayıda noktayı tek sorgulayıcı kanalıyla izler. Nasel içindeki yoğun elektromanyetik ortamda ölçüm elektriksel gürültüden etkilenmez. Sıcaklık eğilimi, titreşim verisiyle birlikte değerlendirildiğinde yağlama sorunlarını ve yatak aşınmasını erken gösterir. Türkiye gibi geniş karasal rüzgar filosu bulunan ve deniz üstü rüzgar planlayan pazarlarda bu tür durum izleme, plansız duruşları azaltmanın pratik bir yoludur. **Rüzgar türbinlerinde FBG, elektrikli gerinim ölçer ve ivmeölçer karşılaştırması** | Özellik | FBG sensör | Elektrikli gerinim ölçer | İvmeölçer | |---|---|---|---| | Ölçülen büyüklük | Gerinim, sıcaklık, titreşim | Gerinim | İvme ve titreşim | | Yıldırım ve EMI | Tamamen dielektrik, bağışık | Bakır kablo, koruma gerekir | Elektronik ve kablo, koruma gerekir | | Kanatta metal ve besleme | Yok | Var | Var | | Yorulma dayanımı | Yüksek, uzun süreli kararlı | Kayma ve kopma riski | Montaja ve kabloya bağlı | | Çoklama | Tek fiberde onlarca nokta | Her nokta için ayrı kablo | Her sensör için ayrı kanal | | Tipik kullanım | Kanat yükü, IPC, kule, flanş | Test ve kısa süreli ölçüm | Nasel ve kule titreşimi | ## Sıkça sorulan sorular ### Rüzgar türbini kanatlarında FBG sensörleri yıldırımdan etkilenir mi? Hayır. FBG sensörleri ve fiber cam esaslıdır, metal içermez ve elektrik taşımaz. Kanatta yıldırım akımı için yeni bir iletken yol oluşturmazlar ve ölçüm elektromanyetik girişimden etkilenmez. Sorgulayıcı (interrogator) göbekte veya nasel içinde, korunan bir bölgede konumlandırılır; kanada yalnızca fiber girer. ### Kanat kök eğilme momenti neden ölçülür? Kök eğilme momenti, kanadın taşıdığı aerodinamik yükün en doğrudan göstergesidir. Bireysel hatve kontrolüne girdi sağlar, yorulma yükü geçmişini kaydeder ve tasarım yükleriyle karşılaştırma yapmayı sağlar. Bu veriler hem işletme sırasında yük azaltma hem de kalan ömür değerlendirmesi için kullanılır. ### FBG sensörleri mevcut bir türbine sonradan takılabilir mi? Evet. FBG sensörleri kanat üretiminde laminata gömülebildiği gibi, işletmedeki kanatların iç yüzeyine yapıştırılarak da uygulanabilir. Kule, flanş ve temel sensörleri ise genellikle sonradan montaja uygundur. Uygulama yöntemi kanat yapısına ve erişime göre projelendirilir. ### Fiber optik ile monopil yorulması izlenebilir mi? Evet. Monopil ve geçiş parçasına yerleştirilen FBG gerinim sensörleri dalga ve rüzgar kaynaklı çevrimsel yükleri sürekli ölçer. Ölçülen yük geçmişi yorulma hasarı birikimini hesaplamakta kullanılır ve tasarım varsayımlarıyla karşılaştırılarak kalan ömür ile muayene aralıkları hakkında karar desteği sağlar. ### Deniz üstü rüzgar ihraç kabloları nasıl izlenir? İhraç kablosundaki optik fiber, DTS ile sıcaklık ve gömülme derinliği değişimi, DAS ile çapa, trol ve kablo hareketi için algılayıcı olarak kullanılır. Kıyıdaki sorgulayıcı olayları kablo boyunca konumuyla bildirir; bu da hasar önleme ve arıza konumlandırmayı hızlandırır. ### DAS deniz üstü rüzgar santralinde kablo arızasını tespit edebilir mi? DAS, kabloya etki eden mekanik olayları, örneğin çapa sürüklenmesini, trol darbesini veya serbest açıklıkta kablo titreşimini konumlu olarak tespit eder. Elektriksel arızanın kendisi için DTS sıcaklık verisi ve koruma sistemleriyle birlikte değerlendirilir. Birlikte kullanıldıklarında arıza öncesi riskler ve arıza konumu hakkında hızlı bilgi verirler. ### DuyuSense rüzgar enerjisi alanında ne sunuyor? DuyuSense, özgün FBG sensörleri ve patentli FBG sorgulama sistemiyle kanat, kule ve flanş izleme için özel sensör tasarımı, prototipleme ve sistem entegrasyonu sunar. Kablo izleme için patentli DAS sinyal işleme yaklaşımını kullanır. Pilot projeler ve iş birlikleri için contact@duyusense.com adresinden ulaşılabilir. ## İlgili çözümler [### Yüksek gerilim enerji kabloları fiber optik ile nasıl izlenir?Kara ve denizaltı yüksek gerilim kablolarında fiber optik izleme: DTS ile sıcak nokta ve RTTR, DAS ile kazı ve çapa tespiti, arıza yeri ve gömülme derinliği.Rehberi okuyun](https://www.duyusense.com/cozumler/enerji-kablosu-izleme) [### Su altı fiber optik algılama (DAS) nasıl çalışır ve ne işe yarar?Denizaltı enerji ve haberleşme kablolarında çapa ve trol tespiti, liman ve kıyı tesislerinde dalgıç ve tekne algılama: su altı fiber optik DAS nasıl çalışır?Rehberi okuyun](https://www.duyusense.com/cozumler/sualti-fiber-optik-algilama) [### Fiber optik ile bina ve yapı bütünlüğü nasıl izlenir?Fiber optik YSİ: FBG gerinim, sıcaklık ve eğim sensörleri ve DAS titreşim izleme ile bina, köprü, tünel ve baraj bütünlüğünü sürekli takip edin.Rehberi okuyun](https://www.duyusense.com/cozumler/yapisal-saglik-izleme) [### Demiryolunda FBG sensörleri ne işe yarar? Aks sayma ve ray gerinimiDemiryolunda FBG sensörleri: aks sayma, tekerlek düzlüğü, hareket halinde tartım, pantograf-katener, makas ve ray nötr sıcaklığı izleme. DuyuSense Ar-Ge.Rehberi okuyun](https://www.duyusense.com/cozumler/demiryolu-fbg-aks-sayma) [### Demiryolunda fiber optik izleme nasıl yapılır? DAS ve FBG ile takipDemiryolunda DAS ve FBG ile tren takibi, ray kırığı, kaya düşmesi, tekerlek kusuru ve kablo hırsızlığı tespiti. DuyuSense demiryolu Ar-Ge ve sinyalizasyonu.Rehberi okuyun](https://www.duyusense.com/cozumler/demiryolu-fiber-optik-izleme) [### Fiber optik ile deprem erken uyarısı nasıl yapılır?DAS ile mevcut telekom fiberini yoğun bir sismik diziye, FBG ile hassas ivmeölçere dönüştürün. P dalgası tespiti, erken uyarı senaryoları ve sınırlamalar.Rehberi okuyun](https://www.duyusense.com/cozumler/deprem-erken-uyari-fiber-optik) ## Fiber sensör çözümlerine hazır mısınız? Teknolojimiz; demiryollarında, sınırlarda, yapı bütünlüğünde ve havacılıkta ısı, eğilme ve gerinimi izler — ekibimiz B2B iş birliği ve proje ortaklıkları için hazır. [Detaylar için iletişime geçin](https://www.duyusense.com/iletisim) [Uygulamaları inceleyin](https://www.duyusense.com/uygulamalar)